Cerkwie Ukrainy
Metryczki świątyń Ukrainy: rok budowy, typ, materiał, historia oraz dwa elementy każdej świątyni na zdjęciu i rysunku. Wszystkie świątynie z działu są zaznaczone na mapie Ukrainy.
Zobacz mapę świątyń →
Cerkiew Grecka w Kropywnyckim: świątynia, której nigdy nie zamknięto
Cerkiew Grecka (sobór Narodzenia Matki Bożej) z lat 1805–1812 w Kropywnyckim: grecka wspólnota Jelizawetgradu, klasycystyczne portyki, kopuła na bębnie i dzwonnica z 1828 roku.
Czytaj
Cerkiew Michała Archanioła w Użoku: bojkowska cisza pod przełęczą
Drewniana cerkiew Świętego Michała Archanioła w Użoku (1745), obiekt UNESCO: cieśle Pawło Toniw i Iwan Cyhanyn, trzy zręby i trzy wierchy bez bojkowskiej symetrii, napis „kurator ważył” z 1895 roku, dzwonnica z lat 20. XX wieku i podanie o cerkwi, która zeszła z góry.
Czytaj
Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Wierzbiążu Niżnym: pięć wierchów na zbójnickiej legendzie
Drewniana cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Wierzbiążu Niżnym (1756–1808), obiekt UNESCO: fundator Hryhorij Semeniuk i podanie o skarbie opryszków, krzyżowy pięciowierchowy plan, barokowe ołtarze, blacha zamiast gontu i spór o typ „huculski”.
Czytaj
Cerkiew Narodzenia Pańskiego w Tarnopolu: świątynia-twierdza przy miejskim wale
Cerkiew Narodzenia Pańskiego w Tarnopolu (1602–1608): fundacja mieszczan, murarz Leoncjusz, trójdzielny plan trikonchosu, mury z piaskowca grubości do 2 m, wieże obronne, kaplica nad babińcem, przebudowy z 1808 i 1936–1937 roku oraz hipoteza o Bramie Kamienieckiej.
Czytaj
Cerkiew Pjatnicka w Czernihowie: świątynia, która rośnie ku górze
Cerkiew Pjatnicka w Czernihowie z końca XII – początku XIII w.: kompozycja wieżowa, schodkowe łuki, glazurowana posadzka, ruina z 1943 roku i odbudowa Baranowskiego.
Czytaj
Cerkiew Pokrowy w Sutkowcach: świątynia, która umiała się bronić
Cerkiew-twierdza z XV wieku w Sutkowcach na Chmielnicczyźnie: historia, plan tetrakonchosu, strzelnice, kamienne mury na zaprawie wapiennej i gotyckie sklepienia.
Czytaj
Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Wielkich Soroczyńcach: hetmańska kaplica grobowa o dziewięciu wierzchach
Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Wielkich Soroczyńcach (1718–1725, konsekrowana 1732): świątynia grobowa hetmana Daniela Apostoła, jedyna znana murowana dziewięciokopułowa kompozycja na rzucie krzyża na Ukrainie, siedmiorzędowy ikonostas z pracowni Wasyla Reklińskiego i chrzest Gogola.
Czytaj
Cerkiew Strukowska w Jasinie: huculski krzyż z pięciu zrębów
Cerkiew Wniebowstąpienia (Strukowska) w Jasinie: 25 wydarzeń od pierwszej wzmianki o osadzie do UNESCO, data 1824 i dzwonnica z 1813 roku, napis z 1894 roku, znaczek Ukrainy Karpackiej, restauracje, legendy i źródła.
Czytaj
Cerkiew św. Andrzeja w Kijowie: barok na niespokojnym zboczu
Cerkiew św. Andrzeja w Kijowie: wydarzenia od przekazu latopisowego do 2026 roku, to, co utracone i odtworzone, mniej znane fakty, podania, postacie i źródła.
Czytaj
Cerkiew św. Bazylego w Owruczu: książęca świątynia wymurowana po raz drugi
Cerkiew św. Bazylego w Owruczu (koniec XII w., odbudowa 1907–1911): historia, plan krzyżowo-kopułowy, dwie wieże zachodnie, pasiasty mur z czerwonymi kamieniami i odbudowa według projektu Ołeksija Szczusiewa.
Czytaj
Cerkiew św. Ducha w Potyliczu: świątynia garncarzy z malowidłami ściennymi z XVII wieku
Cerkiew św. Ducha w Potyliczu: 35 wydarzeń od pierwszej wzmianki o mieście do 2026 roku, spór o datę 1502, malowidła z XVII w., wizytacje, restauracje, UNESCO i wzmocniona ochrona, podania i źródła.
Czytaj
Cerkiew św. Eliasza w Subotowie: grobowiec, który umiał się bronić
Cerkiew św. Eliasza w Subotowie (1653), wzniesiona przez Bohdana Chmielnickiego jako rodowa nekropolia: historia, cechy obronne, strzelnice w szczycie, mury z kamienia i cegły grubości do dwóch metrów oraz poszukiwania krypty hetmana.
Czytaj
Cerkiew św. Eliasza w Terniwce: stepowa świątynia pod błękitną kopułą
Cerkiew św. Eliasza z 1904 roku w Terniwce na Zaporożu: murowana świątynia na planie krzyża z dzwonnicą i nietypową kopułą, olejne malowidła z początku XX wieku i dwie wersje ich autorstwa.
Czytaj
Cerkiew św. Jura w Drohobyczu: świątynia przywieziona wołami
Drewniana cerkiew św. Jura w Drohobyczu, zabytek UNESCO: przeniesienie z Nadiejowa, trzy zręby i trzy barokowe wierzchy, polichromie Stefana Medyckiego, ikonostas i dzwonnica z XVII wieku.
Czytaj
Cerkiew św. Mikołaja w Czerniowcach: „pijany” sobór o krzywych oknach
Sobór św. Mikołaja w Czerniowcach, „pijana cerkiew” (1927–1939): świątynia wzorowana na soborze w Curtea de Argeș, „skręcone” bębny, trzynaście witraży, ikonostas Paula Moldy i cerkiew, której władza radziecka nigdy nie zamknęła.
Czytaj
Cerkiew św. Mikołaja w Mikołajowie: grecka świątynia miasta stoczni
Grecka cerkiew św. Mikołaja z lat 1803–1817 w Mikołajowie: zamysł Falejewa, ofiary kupców i urzędników morskich, klasycystyczna bryła, kopuła na masywnym bębnie i dzwonnica z iglicą.
Czytaj
Cerkiew św. Mikołaja w Żydyczynie: data na tympanonie i dwa napisy na jabłku
Cerkiew św. Mikołaja monasteru żydyczyńskiego na Wołyniu: barokowa cerkiew z 1723 roku, wzmianka latopisowa z 1227 roku, unia, bazylianie, krypta.
Czytaj
Cerkiew Świętego Cyryla: książęca świątynia w barokowej szacie
Cerkiew Świętego Cyryla w Kijowie: 39 wydarzeń od 1139 do 2025 roku, rzeczy utracone i odtworzone, mało znane fakty, podania, postacie i źródła.
Czytaj
Cerkiew Świętego Ducha w Rohatynie: dąb, trzy zręby i ikonostas z 1650 roku
Drewniana cerkiew Świętego Ducha w Rohatynie, zabytek UNESCO: historia, budowla trójzrębowa, pięciorzędowy ikonostas z 1650 roku, drewno i kamień.
Czytaj
Cerkiew Świętego Pantelejmona pod Haliczem: biały kamień i portal uskokowy
Cerkiew Świętego Pantelejmona w Szewczenkowem koło Halicza, koniec XII wieku: historia, przebudowy, rzeźbione portale z białego kamienia, absydy z fryzem arkadkowym, graffiti z 1194 roku.
Czytaj
Cerkiew Świętej Trójcy w monasterze motronyńskim: świątynia, którą trzeba było wznieść dwa razy
Cerkiew Świętej Trójcy w monasterze motronyńskim w Chołodnym Jarze (1800–1804, konsekrowana 1805): historia monasteru koliszczyzny, katastrofa budowlana 1802 roku, dziewięciodzielny plan na rzucie krzyża, glazurowane kafle pod gzymsem i przebudowa z lat 1889–1900.
Czytaj
Cerkiew Świętej Trójcy w Żółkwi: ikonostas szkoły żółkiewskiej
Cerkiew Świętej Trójcy w Żółkwi: 32 wydarzenia od poprzedniej cerkwi do restauracji w 2026 roku, ikonostas szkoły żółkiewskiej (Stobenski, Petranowicz), restauracja i UNESCO, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Cerkiew Trójcy Świętej nad Bramą: świątynia nad wejściem, której nie zdążono „upiększyć”
Cerkiew Trójcy Świętej nad Bramą w Ławrze Peczerskiej w Kijowie (XII wiek, barokowa przebudowa z końca XVII–XVIII wieku): książę-mnich Mikołaj Światosza, Święta Brama, malowidła z 1734 roku ze starszyzną kozacką, dwustronny ikonostas i żeliwna posadzka.
Czytaj
Cerkiew Trójcy Świętej w Międzyrzeczu: pięć kopuł za murem twierdzy
Cerkiew-twierdza Trójcy Świętej w monasterze w Międzyrzeczu koło Ostroga: fundacje Ostrogskich, franciszkanie, pięć kopuł, przypory, galerie obronne, cegła i piaskowiec.
Czytaj
Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Lwowie: renesans, który mówi po ukraińsku
Cerkiew Zaśnięcia (Wołoska) we Lwowie z wieżą Korniakta i kaplicą Trzech Świętych Hierarchów: historia bractwa, architekci włoscy, fryz dorycki z reliefami, kamień i witraże.
Czytaj
Cerkiew Zaśnięcia w Zimnem: gotyk, który przywdział pięć kopuł
Cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy w monasterze Świętogórskim w Zimnem na Wołyniu: legenda o księciu Włodzimierzu, murowana świątynia z 1495 roku, przypory, wieże, przebudowy i pięć kopuł.
Czytaj
Cerkiew Zbawiciela na Berestowie: trzy epoki w jednym murze
Cerkiew Zbawiciela na Berestowie w Kijowie: wydarzenia od 1015 do 2026 roku, to, co utracone i odtworzone, mniej znane fakty, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Cerkiew Zmartwychwstania w Sumach: pierwsza kamienica miasta, a w niej dwie świątynie
Cerkiew Zmartwychwstania w Sumach (konsekrowana 1702): najstarszy budynek miasta, kaplica grobowa pułkowników Kondratiewów, dwukondygnacyjna trójdzielna świątynia z dolną cerkwią św. Andrzeja Pierwszego Powołanego i górną Zmartwychwstania, dzwonnica z 1906 roku, legenda o zamurowanej siostrze i uderzenie drona w 2025 roku.
Czytaj
Katedra Świętych Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim: Matka Boża na minarecie
Katedra śś. Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim: murowana świątynia z XVI wieku, meczet w latach 1672–1699, minaret z figurą Matki Bożej z 1756 roku i łuk triumfalny z 1781 roku.
Czytaj
Katedra Świętych Piotra i Pawła w Łucku: jezuicka świątynia przy bramie zamkowej
Katedra Świętych Piotra i Pawła w Łucku, dawny kościół jezuitów: historia od 1610 roku, fasada z rzeźbami, dwie wieże, kopuła, podziemia i pożary.
Czytaj
Klasztor Karmelitów Bosych w Berdyczowie: sanktuarium, które miasto nazywa twierdzą
Klasztor karmelitów bosych i kościół Niepokalanego Poczęcia w Berdyczowie (1627–1754): ślub Janusza Tyszkiewicza, dwa kościoły jeden nad drugim, wklęsła fasada z wieżami zegarowymi, bastiony Jana de Witte, koronowany obraz, muzeum ateizmu i pożar 1941 roku.
Czytaj
Kościół św. Floriana w Szarogrodzie: bazylika o falistej sylwecie
Kościół św. Floriana w Szarogrodzie (1590–1595), wzniesiony kosztem Jana Zamoyskiego: historia, trzynawowa bazylika, faliste attyki fasady, mury z łamanego wapienia i współczesne sanktuarium.
Czytaj
Kościół Wniebowzięcia w Latyczowie: Matka Boża w murach twierdzy
Dominikański kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Latyczowie (1606–1638, odbudowa w latach 20. XVIII wieku): obronny klasztor w murach zamku Potockich, fasada ze szczytem i kamiennymi sterczynami, okrągła baszta, obraz Matki Bożej Latyczowskiej i radziecka stajnia.
Czytaj
Rotunda w Horianach w Użhorodzie: sześć nisz i zagadka daty
Rotunda w Horianach w Użhorodzie: świątynia na planie sześcioboku z sześcioma niszami, gotycka nawa z XIV wieku, freski szkoły włoskiej z czasów Giotta i wiele wersji datowania.
Czytaj
Seminaryjna cerkiew Trzech Świętych Hierarchów w Czerniowcach: cegła, dachówka i bizantyjska kopuła
Cerkiew Trzech Świętych Hierarchów w Rezydencji Metropolitów Bukowiny i Dalmacji w Czerniowcach, zabytek UNESCO: projekt Josefa Hlávki, czerwona cegła, wzorzysta dachówka, malowidła Karla Jobsta i Epaminondy Bucevschiego.
Czytaj
Sobór Mądrości Bożej w Kijowie: granit, kwarcyt i plinta z XI wieku
Sobór Mądrości Bożej w Kijowie: 40 wydarzeń od założenia do 2026 roku, spór o datę 1011 / 1017 / 1037, barok mazepiński, sarkofag Jarosława, UNESCO i wojna, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór Narodzenia Bogurodzicy w Kozielcu: matczyna świątynia Razumowskich
Sobór Narodzenia Bogurodzicy w Kozielcu na Czernihowszczyźnie: fundacja Natalii Razumowskiej, architekci Kwasow i Hryhorowycz-Barski, pięć kopuł, dzwonnica z czterema porządkami i pięciorzędowy ikonostas z lipy.
Czytaj
Sobór Podwyższenia Krzyża w Połtawie: siedem kopuł nad Worsklą
Sobór Podwyższenia Krzyża połtawskiego monasteru (1689–1709, według innych danych do lat 20. XVIII w.): historia trzech hetmanów i Koczubejów, trzynawowy siedmiokopułowy plan, 47-metrowa dzwonnica i barokowy mur.
Czytaj
Sobór Pokrowy w Charkowie: trzy wierzchy najstarszej budowli miasta
Sobór Pokrowy z 1689 roku w Charkowie: historia, dwukondygnacyjna świątynia trójwierzchowa, arkada podcerkwia, mur i kolor ścian. Zdjęcia i rysunki IKONASTONE.
Czytaj
Sobór Pokrowy w Ochtyrce: świątynia w miejscu odnalezionej ikony
Sobór Pokrowy z lat 1753–1768 w Ochtyrce: historia Ikony Ochtyrskiej, trudna budowa, barokowa świątynia trójdzielna, cerkiew-dzwonnica Wprowadzenia i lekcje murarstwa.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Białej Cerkwi: świątynia zbudowana na własny grób
Sobór Przemienienia Pańskiego w Białej Cerkwi (1833–1839), fundacja hrabiny Aleksandry Branickiej: klasycystyczna świątynia na planie krzyża z kopułą na wysokim bębnie, toskański portyk, splądrowany grób fundatorki, archiwum, sala sportowa i zwrot w 1989 roku.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Czernihowie: kamień i plinta z XI wieku
Sobór Przemienienia Pańskiego (Spaski) w Czernihowie: historia od XI wieku, mur mieszany z kamienia i plinty, marmurowe kolumny, posadzka z łupku, wieże i ikonostas.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Dnieprze: świątynia na fundamencie niezrealizowanego zamysłu
Sobór Przemienienia Pańskiego w Dnieprze (założony 1787, zbudowany 1830–1835): zamysł Potiomkina, by przewyższyć rzymską bazylikę, projekt Guerouta, atrybucja Andriejanowi Zacharowowi, tablica erekcyjna z monetami, muzeum antyreligijne, ikonostas ocalony przez Jawornyckiego i sześciotonowy dzwon z 2008 roku.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Nowogrodzie Siewierskim: klasycyzm nad Desną
Sobór Przemienienia Pańskiego monasteru w Nowogrodzie Siewierskim: dawna świątynia z XII wieku, nowy sobór Giacoma Quarenghiego z lat 1791–1796, pięć kopuł, portyki toskańskie i jońskie kolumny we wnętrzu.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Odessie: świątynia budowana dwa razy
Sobór Przemienienia Pańskiego w Odessie: założenie w 1794 roku, dzwonnica Frapollego, zniszczenie w 1936 roku, odbudowa w latach 1999–2010 i uderzenie rakietowe 23 lipca 2023 roku.
Czytaj
Sobór Przemienienia Pańskiego w Winnicy: kościół, skład gumy i sala organowa
Sobór Przemienienia Pańskiego w Winnicy, dawny dominikański kościół Zwiastowania (połowa XVIII wieku, konsekrowany w 1761 roku, projekt Paola Fontany) w zespole „Mury”: krzyż łaciński, dwie wieże, krypta Grocholskich, malowidła z XVIII wieku, magazyn, sala sportowa i sala organowa.
Czytaj
Sobór św. Jura we Lwowie: rokoko na kamiennym tarasie
Sobór św. Jura we Lwowie: 40 wydarzeń od drewnianej cerkwi z XIII w. do 2025 roku, Meretyn i Pinsel, krypta metropolitów, rok 1946 i powrót w 1990, przekazy, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór św. Katarzyny w Chersoniu: wapień, portyk i bęben z oknami
Sobór św. Katarzyny z lat 1781–1786 w twierdzy chersońskiej: projekt Iwana Starowa, żółtawy wapień, toskański portyk, kopuła na przeszklonym bębnie i zniszczenia z lat 2023–2024.
Czytaj
Sobór św. Michała o Złotych Kopułach: świątynia odbudowana od fundamentów
Sobór św. Michała o Złotych Kopułach w Kijowie: 40 wydarzeń od 1108 do 2025 roku, co utracono w latach 1934–1937 i co odtworzono, gdzie dziś są mozaiki i freski, podania, postaci oraz 31 źródeł.
Czytaj
Sobór św. Michała w Monasterze Wydubickim: świątynia na krawędzi urwiska
Sobór św. Michała w Monasterze Wydubickim: 40 wydarzeń od 1070 do 2025 roku, mur Piotra Miłonega, zawalenie się nad Dnieprem i odbudowa w latach 1766–1769, zamknięcie i restauracja, podania o Perunie, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór św. Włodzimierza w Kijowie: świątynia, którą rozmalowali artyści
Sobór św. Włodzimierza w Kijowie: 38 wydarzeń od zamysłu z 1852 roku do 2026, malowidła Wasniecowa, Niestierowa i Wrubla, relikwie św. Barbary (w soborze od 1961), radzieckie muzeum, PCU, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór Trójcy Świętej w Hustyni: pięć kopuł nad wyspą na Udaju
Sobór Trójcy Świętej w monasterze w Hustyni koło Przyłuk (1672–1676, na koszt hetmana Iwana Samojłowicza): krzyżowy dziewięciodzielny plan, pięć kopuł, kondygnacyjne elewacje, podanie o trzech męczennikach, akwarele Szewczenki i sowiecka przychodnia.
Czytaj
Sobór Trójcy Świętej w Samarze: dziewięć kopuł z drewna
Drewniany dziewięciokopułowy Sobór Trójcy Świętej w Samarze (dawniej Nowomoskowsk), XVIII w.: mistrz Jakym Pohribniak, barok kozacki, trzy ołtarze.
Czytaj
Sobór Wniebowstąpienia w Perejasławiu: mazepiańska świątynia pod jednym gzymsem
Sobór Wniebowstąpienia w Perejasławiu (1695–1700), wzniesiony kosztem Iwana Mazepy: historia, krzyżowy dziewięciodzielny plan, barokowa kopuła, dzwonnica, cegła na zaprawie wapiennej i losy świątyni-dioramy.
Czytaj
Sobór Zaśnięcia Ławry Świętogórskiej: świątynia pod kredową górą
Sobór Zaśnięcia Ławry Świętogórskiej (1859–1868, arch. Aleksiej Gornostajew): historia od drewnianej świątyni z 1698 roku, kino w czasach sowieckich i potwierdzone zniszczenia z lat 2022–2023.
Czytaj
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Kijowsko-Peczerskiej: świątynia budowana trzy razy
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Kijowsko-Peczerskiej: 40 wydarzeń od 1073 do 2026 roku, barok po pożarze 1718, wysadzenie w 1941 i wersje historyków, odbudowa w 2000 roku, podania, postacie i źródła.
Czytaj
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Poczajowskiej: świątynia na dwupoziomowym tarasie
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Poczajowskiej: 39 wydarzeń od podania z 1240 roku do 2026, to, co utracone i odtworzone, mało znane fakty, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu: świątynia z cienkiej cegły
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu: 39 wydarzeń od 1160 do 2026 roku, rzeczy utracone i odtworzone, mało znane fakty, podania, postaci i źródła.
Czytaj
Sobór Zwiastowania w Charkowie: pasiasta dominanta nad Łopanią
Sobór Zwiastowania w Charkowie (1888–1901): pięciokopułowa świątynia architekta Mychajła Łowcowa z dzwonnicą o wysokości około 80 m, pasiaste elewacje z czerwonej cegły i białego tynku, utracony marmurowy ikonostas, relikwie patriarchy Atanazego, pożar dzwonnicy w 1997 roku i uszkodzenia w 2024 roku.
Czytaj
Chcesz, aby Twoja świątynia była w Przewodniku?
Opowiedz o niej: historia, przekazy, archiwalne zdjęcia. Zbadamy źródła, wykonamy rysunek i opiszemy świątynię równie szczegółowo.
Planują Państwo realizację dla swojej świątyni?
Prosimy przesłać zdjęcia, rysunki lub krótki opis. Omówimy miejsce, materiał i kolejny krok.
Porozmawiajmy o projekcie