Jest wizerunek, którego według Tradycji nie namalowała ludzka ręka. Mandylion (Zbawiciel Nie Ręką Ludzką Uczyniony) – oblicze Chrystusa, które odbiło się na płótnie. Tutaj ma formę koła: to ikona na kamieniu z ornamentem po obwodzie.

Co znaczy „Nie Ręką Ludzką Uczyniony”

Tradycja opowiada o Abgarze, władcy Edessy. Był chory i posłał do Chrystusa. Chrystus obmył twarz i otarł ją płótnem – i na płótnie odbiło się Jego oblicze. To płótno nazywa się chustą, po grecku mandylion. Stąd nazwa wizerunku: nie rękami uczyniony.

Według Tradycji to pierwszy wizerunek Chrystusa. Święto ku jego czci – Przeniesienie Wizerunku Nie Ręką Ludzką Uczynionego z Edessy do Konstantynopola (944 rok) – przypada na 16 sierpnia według kalendarza nowojuliańskiego (we wspólnotach trzymających się juliańskiego – 29 sierpnia według nowego stylu). W tradycji ludowej ten dzień nazywa się Trzecim Spasem.

Jak rozpoznać ikonę Mandylionu

Na ikonie jest tylko oblicze Chrystusa: bez szyi i ramion, zazwyczaj na tle płótna, często z węzłami w górnych rogach. Wokół oblicza – nimb krzyżowy z greckimi literami ὁ ὤν, co znaczy „Ten, Który Jest”. Po bokach – litery IC XC, skrót imienia Jezus Chrystus.

Dlaczego do Mandylionu pasuje koło

Koło nie ma narożników, w które mogłoby uciec spojrzenie. Uwaga za każdym razem wraca do środka – do oczu. Dla wizerunku, w którym jest tylko oblicze, to najbardziej naturalna rama.

Okrągła ikona na kamieniu: co tu jest trudne

Dla kamienia koło jest formą bardziej wymagającą niż prostokąt. Na krawędzi nie ukryje się niedokładności: każde odchylenie linii widać od razu. Dlatego krawędź i ornament po obwodzie wymagają takiej samej uwagi jak samo oblicze.

Gdzie umieszcza się Mandylion

Według tej samej Tradycji w Edessie wizerunek umieszczono w niszy nad bramą miejską. Stąd dawny zwyczaj umieszczania Mandylionu nad bramami i wejściami – bramami miasta, wejściem do świątyni.

Okrągły wizerunek dobrze się czuje w niszy, nad drzwiami albo pośrodku szczytu. Gdy chodzi o fasadę, o rozmiarze decyduje nie arkusz szkicu, lecz wysokość umieszczenia i odległość, z której będzie się patrzeć na ikonę.

Pytania i odpowiedzi

Jakiej wielkości może być okrągła ikona na kamieniu? Średnicę dobieramy do miejsca: niszy, ściany nad wejściem albo szczytu. Zaczynamy od zdjęcia i wymiarów.

Czy ikona na kamieniu nadaje się na fasadę? Tak, ale na zewnątrz liczy się to, jak kamień znosi mróz i wodę oraz czy wizerunek jest osłonięty niszą albo występem. Rozstrzygamy to na etapie rysunku.

Czy ten wizerunek można wykonać w innej formie? Tak. Mandylion bywa i w prostokącie, i w łuku. Formę podpowiada miejsce.

Jeśli mają Państwo niszę, szczyt albo miejsce nad wejściem – prosimy o zdjęcie i wymiary, podpowiemy średnicę: +380 66 892 98 18. Więcej na ten temat – na stronie „Ikony na kamieniu”.