Krzyż przy świątyni człowiek widzi wcześniej niż drzwi. Ten stoi na brukowanym dziedzińcu przed wejściem: kamień, cokół, już w miejscu ustawienia. Dobrze tu widać, że taki krzyż nie jest osobną rzeczą, lecz częścią architektury dziedzińca.

Krzyż przy świątyni: co na nim przedstawiono

Zakończenia krzyża są trójlistne. Taką formę wiąże się z trójliściem – znakiem Trójcy Świętej.

Pośrodku jest jasne Ukrzyżowanie w reliefie na ciemniejszym kamieniu. U góry – skrzydlata głowa anioła, cherubin. Na końcach ramienia poprzecznego – dwie małe postaci. To postaci asystujące pod krzyżem: według tradycji Matka Boża i Jan Ewangelista. Ewangelia według Jana wspomina przy krzyżu matkę Jezusa i ucznia, którego On miłował (J 19,25–27).

Pod Ukrzyżowaniem jest owalny relief Golgoty z jaskinią i czaszką – według tradycji Kościoła głową Adama. O tym motywie pisaliśmy osobno: „Kamienny krzyż z Ukrzyżowaniem: jak go czytać od dołu do góry”.

Kamienny krzyż przy cerkwi: wejście, ścieżka, tło

Krzyż przed wejściem stoi na drodze, którą idzie człowiek. Do drzwi nie dojdzie się, nie minąwszy go.

Dlatego miejsce dobiera się nie według zasady „gdzie jest wolne miejsce”, lecz względem dwóch linii: osi wejścia i ścieżki. Krzyż na osi wita idącego do świątyni. Krzyż z boku ścieżki mu towarzyszy. To różne role i obie są uczciwe.

Liczy się też to, co jest za nim. Na tle ściany krzyż działa tonem i reliefem; na tle nieba zostaje z niego sylwetka.

Krzyż na cokole: jak wysokość odnosi się do świątyni

Cokół, według słownika, to wysoka podstawa lub podnóże, na których ustawia się pomnik lub rzeźbę. Tu robi dwie rzeczy: unosi krzyż nad bruk i daje płaszczyznę na tabliczkę.

Wysokość takiego krzyża mierzy się nie tylko metrami, ale i świątynią za nim. Zbyt mały krzyż przed wysoką fasadą ginie. Zbyt duży zaczyna spierać się z wejściem. Dlatego na szkicu warto widzieć krzyż razem z fasadą, w jednej skali.

Jasny relief na ciemniejszym kamieniu: dlaczego widać go z daleka

Relief w kolorze tła żyje cieniem. W pochmurny dzień cień słabnie i postać zlewa się z kamieniem.

Kontrast tonu zależy od pogody znacznie mniej. Jasna postać na ciemniejszym tle jest czytelna i w słońcu, i w mżawce. Z daleka widać sylwetkę krzyża i Ukrzyżowania. Cherubin, postaci asystujące i Golgota odsłaniają się dopiero z bliska.

Krzyż z Ukrzyżowaniem i tabliczką: słowa na cokole

Na cokole znajduje się jasna tabliczka ze słowami Chrystusa z Ewangelii według Jana. W Biblii Tysiąclecia brzmią one tak: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem” (J 14,6, BT). To odpowiedź dana apostołowi Tomaszowi, który pytał o drogę (J 14,5).

Przy krzyżu, który mija się w drodze do drzwi świątyni, słowa o drodze są na swoim miejscu.

Co ustalić przed zamówieniem

Miejsce względem wejścia i ścieżki. Skąd podchodzi się do krzyża i z której strony widać go najczęściej.
Wysokość razem z cokołem. Sprawdza się ją na tle fasady, a nie na czystej kartce.
Kontrast. Jasny relief na ciemniejszym kamieniu czy jeden ton: od tego zależy, co widać z daleka.
Tekst tabliczki. Jaki werset, w jakim języku i jakim krojem pisma – warto uzgodnić z proboszczem z wyprzedzeniem.

Pytania i odpowiedzi

Jakiej wysokości powinien być krzyż przy świątyni? Jednej liczby nie ma. Wysokość dobiera się według fasady za nim i odległości, z której patrzy się na krzyż.

Czy cokół jest obowiązkowy? Nie. Jest potrzebny tam, gdzie krzyż trzeba unieść nad nawierzchnię lub dać miejsce na napis.

Od czego zaczyna się zamówienie? Od zdjęcia i wymiarów miejsca. Dalej szkic i rysunek, uzgodnienie, wykonanie i montaż.

Jeśli planują Państwo krzyż przed świątynią, prosimy przesłać zdjęcie dziedzińca i wejścia – podpowiemy miejsce i wysokość: +380 66 892 98 18. Więcej na ten temat – na stronie „Krzyże”.