W ikonie najważniejsze bywa nie oblicze, lecz ręka. Ikona św. Anny na kamieniu: św. Anna jedną ręką podtrzymuje małą Maryję, a otwartą dłoń drugiej zwraca ku niej. Maryja jest w czerwieni, z białą lilią w ręku.

Kim jest św. Anna

Anna to matka Bogurodzicy, żona Joachima. W Ewangeliach kanonicznych jej imienia nie ma. Pierwszym znanym tekstem, który je podaje, jest Protoewangelia Jakuba, apokryf z II wieku.

Według niej Joachim i Anna długo nie mieli dzieci. Narodziny dziecka zwiastował im anioł, a gdy Maryja miała trzy lata, oddano ją do świątyni.

W kalendarzu liturgicznym z imieniem Anny związane są między innymi dwa święta. Poczęcie Najświętszej Bogurodzicy przez św. Annę – 9 grudnia według kalendarza nowojuliańskiego; we wspólnotach trzymających się kalendarza juliańskiego – 22 grudnia według nowego stylu. Zaśnięcie św. Anny – 25 lipca według kalendarza nowojuliańskiego; we wspólnotach trzymających się kalendarza juliańskiego – 7 sierpnia według nowego stylu.

Ikona św. Anny z Maryją: dlaczego najważniejszy jest gest

Anna nie trzyma tu po prostu dziecka. Jedna ręka podtrzymuje, druga – otwartą dłonią – zwrócona jest ku Maryi. Wizerunek nosi imię Anny, ale każe patrzeć na Maryję.

Podobny gest znamy z ikon Matki Bożej Hodegetrii: tam Matka Boża trzyma Dzieciątko i ręką wskazuje na Nie. Sama nazwa „Hodegetria” oznacza „Ta, która wskazuje drogę”. W ikonie Anny ten gest pojawia się o pokolenie wcześniej.

Dla kamienia wynika z tego prosty wymóg. Dłoń musi być równie czytelna jak oblicze: jeśli gest zginie w fałdach szaty, wizerunek straci to, co w nim najważniejsze.

Lilia w ręku Maryi: co oznacza

Biała lilia w ikonografii to znak czystości. W sztuce zachodniej, od późnego średniowiecza, Archanioł Gabriel na przedstawieniach Zwiastowania trzyma ją w ręku.

Tu kwiat jest już w ręku dziecka – to samo słowo, wypowiedziane z wyprzedzeniem. Czerwona szata i biała lilia dają najmocniejszy kontrast ikony, a złocistoochrowe tło trzyma oba kolory, nie spierając się z żadnym.

Ikona św. Anny na kamieniu: łuk, ornament, imiona

Ikona w łuku z ornamentem to wizerunek, który ma własną ramę. Łuk u góry powtarza zarys niszy lub okna, a ornament wzdłuż krawędzi scala kompozycję w całość: dwie postacie, kwiat, napisy.

Imiona są zapisane obok postaci. W ikonie podpis nie jest objaśnieniem, lecz częścią wizerunku: nazywa tych, których przedstawiono.

Co ustalić przed zamówieniem

Gest. Jak duże będą ręce w stosunku do postaci i czy dłoń będzie czytelna z odległości.
Napisy. Forma imion, język, miejsce przy postaciach.
Łuk i ornament. Szerokość bordiury: rama ma scalać wizerunek, a nie go ścieśniać.
Miejsce. Nisza, filar międzyokienny czy wnętrze – od tego zależą rozmiar i kamień.

Pytania i odpowiedzi

Czy taki wizerunek nada się jako ikona do świątyni pod wezwaniem św. Anny? Tak. Jest na miejscu i w świątyni pod jej wezwaniem, i w kaplicy czy niszy. Rozmiar i zarys łuku podpowiada samo miejsce.

Czy lilia jest obowiązkowa? Nie. Na takich wizerunkach kwiat nie zawsze się pojawia; o tym decyduje się na etapie szkicu.

Od czego zacząć? Od zdjęcia i wymiarów miejsca. Dalej – szkic i rysunek, uzgodnienie, wykonanie i montaż.

Jeśli planują Państwo wizerunek św. Anny do świątyni lub kaplicy, prosimy przesłać zdjęcie miejsca i wymiary – podpowiemy zarys łuku i szerokość ornamentu: +380 66 892 98 18. Więcej na ten temat – na stronie „Ikony na kamieniu”.